(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

॥ శ్రీః ॥
13.227. అధ్యాయః 227
అథ దానధర్మపర్వ ॥ 1 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Topics
ఈశ్వరేణోమాంప్రతి ప్రాణినాముద్భిదాదిభేదేన చాతుర్విధ్యాదినిరూపణం॥ 1 ॥ తథా శాస్త్రజన్యజ్ఞానస్య శ్రేయః సాధనత్వాద్యుక్తిః॥ 2 ॥
Mahabharata - Anushaasana Parva - Chapter Text

ఉమోవాచ।

భగవందేవదేవేశ కర్మణైవ శుభాశుభం।
యథాయోగం ఫలం జంతుః ప్రాప్నోతీతి వినిశ్చయః॥ 13-227-1(90295)
పరేషాం విప్రియం కుర్వన్యథా సంప్రాప్నుయాచ్ఛుభం।
యద్యేతదస్మింశ్చేద్దేహే తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-227-2(90296)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-227-3x(7597)
తదప్యస్తి మహాభాగే అభిసంధిబలాన్నృణం।
హితార్థం దుఃఖమన్యేషాం కృత్వా సుఖమవాప్నుయాత్॥ 13-227-3(90297)
దండయన్భర్త్సయన్రాజా జనాన్పుణ్యమవాప్నుయాత్।
గురుః సంతర్జయఞ్శిష్యాన్భర్తా భృత్యజనాన్స్వకాన్।
ఉన్మార్గప్రతిపన్నాంశ్చ శాస్తా ధర్మఫలం లభేత్॥ 13-227-4(90298)
చికిత్సకశ్చ దుఃఖాని జనయన్హితమాప్నుయాత్।
యజ్ఞార్థం పశుహింసాం చ కుర్వన్నపి న లిప్యతే।
ఏవమన్యే సుమనసో హింసకాః స్వర్గమాప్నుయుః॥ 13-227-5(90299)
ఏకస్మిన్నిహతే భద్రే బహవః సుఖమాప్నుయుః।
తస్మిన్హతే భవేద్ధర్మః కుత ఏవ తు పాతకం॥ 13-227-6(90300)
అహింసతేతి హత్వా తు శుద్ధే కర్మణి గౌరవాత్।
అభిసంధేరజిహ్మత్వాచ్ఛుద్ధే ధర్మస్య గౌరవాత్।
ఏతత్కృత్వా తు పాపేభ్యో న దోషం ప్రాప్నుయుః క్వచిత్॥ 13-227-7(90301)
ఉమోవాచ। 13-227-8x(7598)
చతుర్విధానాం జంతూనాం కథం జ్ఞానమిహ స్మృతం।
కృత్రిమం తత్స్వభావం వా తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-227-8(90302)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-227-9x(7599)
స్థావరం జంగమం చైవ జగద్ద్వివిధముచ్యతే।
చతస్రో యోనయస్తత్ర ప్రజానాం క్రమశో యథా॥ 13-227-9(90303)
తేషాముద్భిదజా వృక్షా లతావల్ల్యశ్చ వీరుధః।
దంశయూకాదయశ్చాన్యే స్వేదజాః క్రిమిజాతయః॥ 13-227-10(90304)
పక్షిణశ్ఛిద్కర్ణాశ్చ ప్రాణినస్త్వండజా మతాః।
మృగవ్యాలమనుష్యాంశ్చ విద్ధి తేషాం జరాయుజాన్॥ 13-227-11(90305)
ఏవం చతుర్విధాం జాతిమాత్మా సంసృత్య తిష్ఠతి॥ 13-227-12(90306)
స్పర్శేనైకేంద్రియేణాత్మా తిష్ఠత్యుద్భిదజేషు వై।
శరీరస్పర్శరూపాభ్యాం స్వేదజేష్వపి తిష్ఠతి॥ 13-227-13(90307)
పంచభిశ్చేంద్రియద్వారైర్జీవంత్యండజరాయుజాః॥ 13-227-14(90308)
తథా భూంయంబుసంయోగాద్భవంత్యుద్భిదజాః ప్రియే।
శీకతోష్ణయోస్తు సంయోగాజ్జాయంతే స్వేదజాః ప్రియే।
అండజాశ్చాపి జాయంతే సంయోగాత్క్లేదబీజయోః॥ 13-227-15(90309)
శుక్లశోణితసంయోగాత్సంభవంతి జరాయుజాః।
జరాయుజానాం సర్వేషాం మానుషం పదముత్తమం॥ 13-227-16(90310)
అతఃపరం తమోత్పత్తిం శృణు దేవి సమాహితా।
ద్వివిధం హి తమో లోకే శార్వరం దేహజం తథా॥ 13-227-17(90311)
జోతిర్భిశ్చ తమో లోకే నాశం గచ్ఛతి శార్వరం।
దేహజం తు తమో లోకే తైః సమస్తైర్న శాంయతే॥ 13-227-18(90312)
తమసస్తస్య నాశార్థం నోపాయమధిజగ్మివాన్।
తపశ్చచార వలిపులం లోకకర్తా పితామహః॥ 13-227-19(90313)
చరతస్తు సముద్భూతా వేదాః సాంగాః సహోత్తరాః।
తాఁల్లబ్ధ్వా ముముదే బ్రహ్మా లోకానాం హితకాంయయా।
దేహజం తు తమో ఘోరమభూత్తైరేవ నాశితం॥ 13-227-20(90314)
కార్యాకార్యమిదం చేతి వాచ్యావాచ్యమిదం త్వితి।
యది చేన్న భవేల్లోకే శ్రుతం చారిత్రదైశికం।
పసుభిర్నిర్విశేషం తు చేష్టంతే మానుషా అపి॥ 13-227-21(90315)
యజ్ఞాదీనాం సమారంభః శ్రుతేనైవ విధీయతే।
యజ్ఞస్య ఫలయోగేన దేవలోకః సమృద్ధ్యతే॥ 13-227-22(90316)
ప్రీతియుక్తాః పునర్దేవా మానుషాణాం భవంత్యుత।
ఏవం నిత్యం ప్రవర్ధేతే రోదసీ చ పరస్పరం॥ 13-227-23(90317)
లోకసంధారణం తస్మాచ్ఛ్రుతమిత్యవధారయ।
జ్ఞానాద్విశిష్టం జంతూనాం నాస్తి లోకత్రయేఽపి చ॥ 13-227-24(90318)
సహజం తత్ప్రధానం స్యాదపరం కృత్రిమం స్మృతం।
ఉభయం యత్ర సంపన్నం భవేత్తత్ర తు శోభనం॥ 13-227-25(90319)
సంప్రగృహ్య శ్రుతం సర్వం కృతకృత్యో భవత్యుత।
ఉపర్యుపరి మర్త్యానాం దేవవత్సంప్రకాశతే॥ 13-227-26(90320)
కామం క్రోధం భయం దర్పమజ్ఞానం చైవ బుద్ధిజం।
తచ్ఛ్రుతం నుదతి క్షిప్రం యథా వాయుర్బలాహకాన్॥ 13-227-27(90321)
అల్పమాత్రం కృతో ధర్మో భవేజ్ఝానవతాం మహాన్।
మహానపి కృతో ధర్మో హ్యజ్ఞానాన్నిష్ఫలో భవేత్॥ 13-227-28(90322)
పరావరఝో భూతానాం జ్ఞానవాంస్తత్వవిద్భవేత్।
ఏవం శ్రుతఫలం సర్వం కథితం తే శుభక్షణే॥ 13-227-29(90323)
ఉమోవాచ। 13-227-30x(7600)
భగవన్మానుషాః కేచిజ్జాతిస్మరణసంయుతాః।
కిమర్థమభిజాయంతే జానంతః పౌర్వదైహికం।
ఏతన్మే తత్వతో దేవ మానుషేషు వదస్వ భో॥ 13-227-30(90324)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-227-31x(7601)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి శృణు తత్వం సమాహితా॥ 13-227-31(90325)
యే మృతాః సహసా మర్త్యా జాయంతే సహసా పునః।
తేషాం పౌరాణికో బోధః కంచిత్కాలం హి తిష్ఠతి॥ 13-227-32(90326)
తస్మాజ్జాతిస్మరా లోకే జాయంతే బోధసంయుతాః।
తేషాం వివర్ధతాం సంజ్ఞా స్వప్నవత్సా ప్రణశ్యతి।
పరలోకస్య చాస్తిత్వే మూఢానాం కారణం చ తత్॥ 13-227-33(90327)
ఉమోవాచ। 13-227-34x(7602)
భగవన్మానుషాః కేచిన్మృతా భూత్వాఽపి సంప్రతి।
నివర్తమానా దృశ్యంతే దేహేష్వేవ పునర్నరాః॥ 13-227-34(90328)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-227-35x(7603)
తదహం తే ప్రవక్ష్యామి కారణం శృణు శోభనే॥ 13-227-35(90329)
ప్రాణైర్వియుజ్యమానానాం బహుత్వాత్ప్రాణినాం వధే।
తథైవ నామసామాన్యాద్యమదూతా నృణాం ప్రతి॥ 13-227-36(90330)
వహంతి తే క్వచిన్మోహాదన్యం మర్త్యం తు యామికాః।
నిర్వికారం హి తత్సర్వం యమో వేద కృతాకృతం॥ 13-227-37(90331)
తస్మాత్సంయమనీం ప్రాప్య యమేనైకేన మోక్షితాః।
పునరేవ నివర్తంతే శేషం భోక్తుం స్వకర్మణః।
స్వకర్మణ్యసమాప్తే తు నివర్తంతే హి మానవాః॥ 13-227-38(90332)
ఉమోవాచ। 13-227-39x(7604)
భగవన్సుప్తమాత్రేణ ప్రాణినాం స్వప్నదర్శనం।
కిం తత్స్వభావమన్యద్వా తన్మే శంసితుమర్హసి॥ 13-227-39(90333)
మహేశ్వర ఉవాచ। 13-227-40x(7605)
సుప్తానాం తు మనశ్చేష్టా స్వప్న ఇత్యభిధీయతే।
అనాగతమతిక్రాంతం పశ్యతే సంచరన్మనః॥ 13-227-40(90334)
నిమిత్తం చ భవేత్తస్మాత్ప్రాణినాం స్వప్నదర్శనం।
ఏతత్తే కథితం దేవి భూయః శ్రోతు కిమిచ్ఛసి॥ ॥ 13-227-41(90335)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అనుశాసనపర్వణి దానధర్మపర్వణి సప్తవింశత్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః॥ 227 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.